فرش‌های و قالی های مشهور ایرانیان

با وجود شهرت و قدمت بسیار زیاد(هزاران ساله) ولی باز هم فرش و قالی ایرانی در بین ایرانیان ناشناخته است؛ کمتر کسی می‌تواند با دیدن فرش و یا قالی محل بافته شدن آن را حدس بزند و در مورد خصوصیات و یا ارزش آن صحبت کند، در حالی‌که با اتمام یک فرش، شناسنامه آن نیز همراه با خودش صادر می‌شود. عدم آگاهی نسبت به ویژگی‌های فرش سبب معضلاتی می‌شود.

 

فرش قوم ترکمن

این فرش در تملک سان مارکو قرار دارد، و ۴ فرش دیگر در سال ۱۶۲۲ و همچنین سه فرش زربافت ابریشمی نیز به وسیلهٔ ایرانیان در سال ۱۶۳۶ به ونیز راه یافتند.

قالیچه مود خراسان

قالیچه های مود خراسان به شیوهٔ قالیچه های مشهد بافته و پرداخت می‌شوند. شهر مود در نزدیکی های شهر بیرجند قراردارد و در بین تولیدات خراسان از بهترین‌هاست و در جهان بسیار مشهور است و مورد استقبال تجار خارجی جهت واردات از ایران می باشد. اما از آنجاکه تولیدات آن بسیار محدود است، تعداد بسیار کمی در بازه های زمانی بلند مدت وارد بازار می‌شود. اندازهٔ قالیچهٔ مود ۸ متر مربع می باشد. رنگ قالی‌ها هم‌خوان و معمولاً زمینه تیره‌است.

 

قالی شهر مشهد

نمونه‌ای از فرش مشهد

قالی مشهد در کارگاه‌های این شهر و اطراف آن بافته و پرداخت می‌شود. این قالی از مرغوبیت و کیفیت فوق العاده چشمگیری برخوردار است و معمولاً صادرکنندگان فرش، این گونه قالی را به بازارهای آمریکا،انگلستان و همچنین دیگر کشور های اروپایی صادر میکنند. زمینه نقش‌های استفاده شده در آن‌ها نقش‌های ترنج، اسلیمی و پیچک گونه هستند.

 

 

در سدهٔ ۱۹ و ۲۰ میلادی محبوبیت قالی مشهد و خراسان به حدی رسید که از آن علاوه بر استفاده در داخل کشور، برای صادرات فرش به نقاط مختلف دنیا نیز استفاده کردند؛ الیاف پشمی به کار رفته در این فرش‌ها به شدت صیقل داده می‌شدند تا رنگ هایی که به آنها زده میشود را بهتر به خود جذب کنند، اما این عمل از دیگر سو باعث کاهش عمر مفید فرش‌ها نیز میگردید، و این عاملی بود که تصویر غیر واقعی و بی کیفیت از قالی مشهد در اذهان عمومی شکل بگیرد، تا جایی که صادرات فرش به اقصی نقاط دنیا بخصوص صادرات فرش به اروپا به‌طور چشمگیری کاهش یابد. متأسفانه قالی‌های به‌جای‌مانده از آن دوران نیز همگی در معرض فرسایش قرار دارند.

 

قالی زنجان

فرش‌بافی در زنجان یکی از صنایع با قدمت زیاد است که نقش قابل قبولی و همچنین بسیار مهمی در صادرات فرش ایران به کشور های گوناگون و مخصوصا صادرات فرش به کشور های اروپایی را ایفا می‌کند. قدمت فرش بافی را می‌توان از اوایل بنای شهر زنجان نام برد یعنی از زمان پادشاهی اردشیربابکان یکی از پادشاهان اشکانی. فرشهای صادراتی زنجان از جمله بهترین جلوه‌های فرهنگی این استان هستند که در صادرات ایران نقش بسیار فزاینده ای را دارند. فرش افشار زنجان یکی از پر طرفدارترین فرشهای ایرانی است که در صادرات غیر نفتی ایران به سراسر جهان نقش بسیار مهمی دارد، به‌طوری‌که به دلیل زیبایی طرح و رنگ در کشورهای اروپایی بسیار مورد استقبال قرار گرفته‌است و توسط تجار ایرانی صادرات بسیار زیادی را به این کشور ها دارد.

 

قالی باصری

نمونه‌ای از قالی باصری

این قالی که رنگ  مشخصهٔ آن نارنجی رنگ است؛ توسط بانوان قوم باصری که ایلی کوچ کننده و پارس نژاد در استان فارس است بافته وپرداخت می‌شود. همچنین استفاده از عناصر طبیعت، مثل گل‌ها، گیاهان و پرندگان نیز از ویژگی‌های یک قالی قوم باصری می‌باشد.

 

قالیچه شیراز و نی ریز

نی ریز در شرق استان فارس و در کنار دریاچه بختگان در استان فارس قرار دارد. این ناحیه قالی‌ها و قالیچه هایی با کیفیت متنوع و ترکیب رنگی زنده دارد و تیرگی رنگ‌ها از ویژگی‌های خاص قالیچه‌های افشاری است، از بوته‌های متنوع تزیینی به صورت تک و تکراری استفاده می‌شود و ساختار تار و پود ان از کتان است.

بسته به کیفیت پشم پرز قالیچه‌ها را نیمه بلند می‌چینند.

 

قالیچه بیرجند

بیرجند در بین راه زاهدان و مشهد است. همچون بخشهای دیگر مشرق ایران قالیچه‌های این ناحیه نیز با گره جفتی و چهارتار بافته و پرداخته شده اند. فرش‌های بیرجندی معمولاً با پس زمینه خشتی گونه و ریز ماهی می‌باشد. قالی‌های بزرگ بیرجندی تا حدود ۲۰ متر مربع نیز بافته می‌شوند. از رنگهای زرد ، آبی ، نارنجی و قرمز برای ایجاد تضاد با بژ در زمینه استفاده می‌شود. تار و پود آن بیشتر از پشم می باشد. اما در قالی‌های جدید بیشتر سعی در استفاده از کتان شده است. این قالیچه ها دوام چندان زیادی ندارد و پرزهای آن ‌بلند و نیمه بلند چیده و بافته میشوند.

قالیچه تصویری بلوچی

گروه‌هایی از ایل بلوچ که ساکن کشور های شرقی ایران هستند، از سال‌ها پیش قالی و قالیچه می‌بافتند. اکثر طوایف بلوچی به زبانی نزدیک به فارسی (دری) میانه صحبت می‌کنند. طرح‌های قالیچه‌ها و قالی های بلوچی اکثرا از نقشهای قالیچه های بافته و پرداخت شده از طرف قوم ترکمن گرفته شده‌اند و بقیه ترکیبی از طرح‌های قالی بخشهای دیگر ایرانمی باشند. در آن‌ها رنگ‌های مصنوعی کمتر به‌کاررفته و بیشتر از رنگ‌های طبیعی استفاده می‌شود.

 

صادرات فرش ایرانی

با توجه به وجود 1.2 میلیون بافنده فرش در ایران، ایران بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده فرش در دنیا با بهترین کیفیت می باشد که میتواند با تمرکز بر روی صادرات فرش به کشور های آسیایی، اروپایی و امریکایی نقشی بسیار مهم و همچنین اساسی را در اقتصاد ایران داشته باشد.